เงินกู้ยืมกรรมการ: แยกเงินส่วนตัวกับเงินบริษัทให้ชัดก่อนปิดงบ 2569

ใกล้สิ้นปีแบบนี้ หลายบริษัทเริ่มเตรียมปิดงบการเงินปี 2569 และมักเจอคำถามเดิมจากนักบัญชีว่า “ยอดเงินกู้ยืมกรรมการในบัญชี ตรงกับความจริงไหมคะ?” สำหรับเจ้าของ SME ที่ใช้เงินบริษัทและเงินส่วนตัวปนกันมาทั้งปี ยอดนี้มักสูงหรือต่ำผิดปกติโดยไม่รู้ตัว บทความนี้จะอธิบายแบบเข้าใจง่ายว่าบัญชีนี้คืออะไร ทำไมต้องแยกเงินให้ชัด มีผลทางภาษีอะไรบ้าง พร้อมเช็กลิสต์ที่ทำได้ทันทีก่อนวันที่ 31 ธันวาคม 2569

เงินกู้ยืมกรรมการ คืออะไร?

บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนเป็น “นิติบุคคล” คือมีตัวตนทางกฎหมายแยกจากเจ้าของ เงินในบัญชีบริษัทจึงไม่ใช่เงินส่วนตัวของกรรมการ แม้จะเป็นเจ้าของเพียงคนเดียวก็ตาม เมื่อเงินไหลไปมาระหว่างกรรมการกับบริษัท นักบัญชีจะบันทึกเป็น 2 แบบ ดังนี้

ทั้งสองบัญชีไม่ได้ผิดในตัวเอง แต่ต้องมี หลักฐานและเหตุผลรองรับ และควรมียอดที่อธิบายได้ ถ้ายอดสูงมากโดยไม่มีเอกสาร ผู้สอบบัญชีและเจ้าหน้าที่สรรพากรมักจะสอบถามเพิ่มเติม

ทำไมยอดบัญชีกรรมการถึงบวมโดยไม่รู้ตัว

• ใช้บัญชีธนาคารเดียวกันทั้งเรื่องบ้านและเรื่องธุรกิจ
• เบิกเงินสดจากบริษัทไปใช้ แต่ไม่ได้ทำใบเบิกหรือเก็บใบเสร็จ
• จ่ายค่าใช้จ่ายส่วนตัว เช่น ค่าเทอมลูก ค่าท่องเที่ยว ด้วยบัตรของบริษัท
• กรรมการสำรองจ่ายค่าสินค้าให้บริษัทด้วยเงินส่วนตัว แต่ไม่ได้ส่งหลักฐานให้ฝ่ายบัญชี
• ปรับยอดเงินสดในบัญชีให้ตรงกับเงินจริงโดยลงเป็น “เงินกู้ยืมกรรมการ” ไว้ก่อน แล้วไม่ได้กลับมาตรวจสอบ

ผลทางภาษีที่เจ้าของธุรกิจควรรู้

1. รายจ่ายส่วนตัวหักเป็นค่าใช้จ่ายของบริษัทไม่ได้ ประมวลรัษฎากร มาตรา 65 ตรี (3) กำหนดให้รายจ่ายที่มีลักษณะเป็นการส่วนตัวเป็น “รายจ่ายต้องห้าม” คือนำมาหักเพื่อลดกำไรทางภาษีไม่ได้ และ มาตรา 65 ตรี (13) ห้ามหักรายจ่ายที่ไม่ใช่เพื่อหากำไรหรือเพื่อกิจการ
2. บริษัทให้กรรมการกู้โดยไม่คิดดอกเบี้ย อาจถูกประเมินดอกเบี้ย มาตรา 65 ทวิ (4) ให้อำนาจเจ้าพนักงานประเมินดอกเบี้ยตาม “ราคาตลาด” ได้ เมื่อบริษัทให้กู้ยืมเงินโดยไม่มีดอกเบี้ย หรือคิดต่ำกว่าราคาตลาดโดยไม่มีเหตุอันสมควร ดอกเบี้ยที่ถูกประเมินจะกลายเป็นรายได้ของบริษัทที่ต้องเสียภาษี
3. ดอกเบี้ยรับจากการให้กู้ อาจต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ ตามแนววินิจฉัย (ข้อหารือ) ของกรมสรรพากร ดอกเบี้ยที่บริษัทได้รับจากการให้กู้ยืมเงิน ถือเป็นการประกอบกิจการเยี่ยงธนาคารพาณิชย์ตาม มาตรา 91/2 (5) ต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะอัตรารวมภาษีท้องถิ่นร้อยละ 3.3 ของดอกเบี้ย
4. บริษัทจ่ายดอกเบี้ยให้กรรมการ ต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย 15% ถ้ากรรมการเป็นฝ่ายให้บริษัทกู้และมีดอกเบี้ย บริษัทต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายร้อยละ 15 ของดอกเบี้ยตาม มาตรา 50 (2) (ข) และนำส่งกรมสรรพากร
5. สัญญากู้ยืมเงินต้องติดอากรแสตมป์ อัตรา 1 บาท ทุกยอดเงินกู้ 2,000 บาท หรือเศษของ 2,000 บาท และถ้าคำนวณแล้วเกิน 10,000 บาท ให้เสียเพียง 10,000 บาท

ตัวอย่างตัวเลขง่ายๆ

กรณี A: บริษัทให้กรรมการกู้ 500,000 บาท

• ทำสัญญากู้ยืมเป็นลายลักษณ์อักษร อากรแสตมป์ = 500,000 หาร 2,000 = 250 บาท
• สมมติตกลงดอกเบี้ยร้อยละ 5 ต่อปี (ตัวเลขสมมติเพื่อการคำนวณเท่านั้น) ดอกเบี้ยรับทั้งปี = 500,000 × 5% = 25,000 บาท ซึ่งต้องรวมเป็นรายได้ของบริษัท
• ภาษีธุรกิจเฉพาะรวมภาษีท้องถิ่น = 25,000 × 3.3% = 825 บาท
• ถ้าไม่คิดดอกเบี้ยเลยโดยไม่มีเหตุอันสมควร เจ้าพนักงานอาจประเมินดอกเบี้ยตามราคาตลาดตาม มาตรา 65 ทวิ (4)

กรณี B: กรรมการให้บริษัทกู้ 1,000,000 บาท

• อากรแสตมป์ของสัญญา = 1,000,000 หาร 2,000 = 500 บาท
• สมมติดอกเบี้ยร้อยละ 3 ต่อปี = 30,000 บาท บริษัทหักภาษี ณ ที่จ่าย 15% = 4,500 บาท กรรมการได้รับสุทธิ 25,500 บาท
• ถ้ากรรมการให้บริษัทกู้โดยไม่คิดดอกเบี้ย ก็ทำได้ แต่ควรมีสัญญาและหลักฐานการโอนเงินชัดเจน

เช็กลิสต์ 7 ข้อ ก่อนปิดงบ 31 ธันวาคม 2569

1. กระทบยอด ขอรายการเคลื่อนไหวบัญชีกรรมการจากนักบัญชี แล้วเทียบกับรายการเดินบัญชีธนาคาร (Statement) ทีละรายการ
2. แยกรายการส่วนตัวออก รายการใดเป็นค่าใช้จ่ายส่วนตัว ให้บันทึกเป็นเงินให้กู้ยืมแก่กรรมการ ไม่ใช่ค่าใช้จ่ายของบริษัท
3. รวบรวมหลักฐานสำรองจ่าย ใบเสร็จที่กรรมการจ่ายแทนบริษัท ส่งให้ฝ่ายบัญชีให้ครบ
4. ทำสัญญากู้ยืมเป็นลายลักษณ์อักษร ระบุยอดเงิน อัตราดอกเบี้ย และกำหนดชำระคืน พร้อมติดอากรแสตมป์
5. ตรวจเรื่องดอกเบี้ยและภาษี คิดดอกเบี้ยให้เหมาะสม หักภาษี ณ ที่จ่ายเมื่อจ่ายดอกเบี้ย และพิจารณาภาษีธุรกิจเฉพาะเมื่อมีดอกเบี้ยรับ
6. ลดยอดค้างที่อธิบายไม่ได้ เช่น ชำระคืนก่อนสิ้นปี หรือหารือนักบัญชีถึงวิธีจัดการที่ถูกต้อง
7. แยกบัญชีธนาคารและวางระบบ ใช้บัญชีธนาคารและบัตรของบริษัทเฉพาะเรื่องธุรกิจ และเก็บบัญชีพร้อมเอกสารประกอบไว้อย่างน้อย 5 ปีตาม พ.ร.บ.การบัญชี พ.ศ. 2543 มาตรา 14

วางระบบระยะยาว ไม่ต้องตามแก้ทุกปลายปี

• กำหนดค่าตอบแทนกรรมการให้ชัดเจน เช่น จ่ายเป็นเงินเดือนผ่านระบบเงินเดือน แทนการเบิกเงินบริษัทไปใช้ตามสะดวก
• ตั้งวงเงินเงินสดย่อยและใช้ใบเบิกทุกครั้ง พร้อมแนบใบเสร็จ
• ให้นักบัญชีสรุปยอดบัญชีกรรมการให้ดูทุกเดือน จะเห็นปัญหาเร็วและแก้ง่ายกว่ารอสิ้นปี
• ส่งเอกสารให้ผู้ทำบัญชีครบถ้วนและถูกต้อง ตามหน้าที่ที่ พ.ร.บ.การบัญชี พ.ศ. 2543 มาตรา 12 กำหนด

ให้อาณาจักรการบัญชีช่วยดูแลบัญชีกรรมการของคุณ

หากไม่แน่ใจว่ายอดเงินกู้ยืมกรรมการของบริษัทถูกต้องหรือไม่ หรืออยากวางระบบแยกเงินส่วนตัวกับเงินบริษัทให้เรียบร้อยก่อนปิดงบปี 2569 บริษัท อาณาจักรการบัญชี จำกัด (สำนักงานบัญชีคุณภาพ) พร้อมช่วยตั้งแต่รับทำบัญชีครบวงจร ปิดงบการเงิน ยื่นแบบภาษี สอบบัญชีโดย CPA ไปจนถึงที่ปรึกษาและวางแผนภาษี ทั้งธุรกิจ องค์กรไม่แสวงหาผลกำไร และบุคคลทั่วไป ค่าบริการยืดหยุ่นตามความต้องการ

โทร 045-312633, 086-8842844 | LINE @444ckplu | อีเมล account@arnajak-group.com | เวลาทำการ จันทร์–ศุกร์ 8.00–17.30 น. | เว็บไซต์ www.arnajak-karnbanchee.co.th

แหล่งอ้างอิง

• กรมสรรพากร: เงื่อนไขการคำนวณกำไรสุทธิตามมาตรา 65 ตรี (รายจ่ายต้องห้าม)
• กรมสรรพากร: เงื่อนไขการคำนวณกำไรสุทธิตามมาตรา 65 ทวิ
• กรมสรรพากร: ข้อหารือ กค 0811/16976 ภาษีธุรกิจเฉพาะจากดอกเบี้ยเงินให้กู้ยืม
• กรมสรรพากร: ข้อหารือ กค 0702/1441 การหักภาษี ณ ที่จ่ายดอกเบี้ยที่บริษัทจ่ายให้กรรมการ
• กรมสรรพากร: ตารางอัตราอากรแสตมป์ (ลักษณะแห่งตราสาร 5 กู้ยืมเงิน)
• กรมพัฒนาธุรกิจการค้า: พระราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ. 2543